IJzertekort zwangerschap

Laat je ferritine (jouw ijzervoorraad) checken!

Als je zwanger bent, ben je ook vaak moe. Misschien krijg je te horen ‘dat hoort erbij’, of ‘neem maar wat meer rust’. Maar wat nu als dat niet helpt? Als jij merkt dat je intens moe bent, dat je je niet meer jezelf voelt? Dan kan het zijn dat je last hebt van een ijzertekort. Zelfs als je bloed laat prikken en je Hb goed is. Laat dan naar je ferritine kijken, jouw ijzervoorraad. Want dankzij nieuwe inzichten weten we nu dat daar vaak de crux zit. Dat je moe bent omdat je echt een tekort aan ijzer hebt, ook als je Hb dat niet aangeeft.

Symptomen van ijzertekort tijdens de zwangerschap

De symptomen van ijzertekort beginnen vaak subtiel. Zwanger zijn is nu eenmaal intens dus dat je vermoeider bent, is niet zo heel vreemd. Maar er is wel een verschil tussen normale zwangerschapsmoeheid en uitputting. En dat laatste is precies wat er gebeurt bij ijzertekort: je put je reserves uit. En dat voel je. Heb je ijzertekort tijdens de zwangerschap, dan kun je last hebben van (enkele van) de volgende symptomen:

• Intense vermoeidheid
• Sneller kortademig bij inspanning (zoals traplopen)
• Duizeligheid
• Moeite met concentreren
• Haaruitval
• Bleke huid
• Rusteloze benen

Ben je niet zwanger, maar heb je wel deze klachten? Ook dan kun je natuurlijk een ijzertekort hebben. Laat ook dan je bloed checken én vraag om een meting van jouw ferritine-gehalte. Waarom dat belangrijk is, lees je hieronder.

Ferritine of Hb? Zo zit het

Bij een bloedonderzoek vanwege vermoeidheid, wordt gekeken naar je Hb-gehalte, Hemoglobine. Dat is het eiwit in je bloed dat zuurstof vervoert. Heeft dat een ‘normale’ waarde, dan werd voorheen niet verder gekeken. De conclusie was dan: geen ijzertekort. En dus kreeg je te horen dat je maar wat rustiger aan moest doen. Inmiddels weten we beter. Ook al is je Hb goed, als je ferritine-gehalte te laag is, dan is er ook sprake van ijzertekort. Dat zit zo: ferritine geeft aan hoeveel ijzer je op voorraad hebt. Die voorraad neemt als eerste af, voordat je Hb begint te dalen. En pas als je Hb gedaald is, wordt dat bloedarmoede genoemd, ook wel anemie. Maar ook een lage ijzervoorraad heeft al merkbare gevolgen.

Portemonnee en bankrekening

Hb en ferritine hebben dus alles met elkaar te maken. Wij leggen het vaak als volgt uit:
“Hb is je portemonnee, ferritine is de bankrekening.”
Zolang er nog wat geld in je portemonnee zit, lijkt het nog goed te gaan. Maar als die bankrekening al leeg is, ga je dat vroeg of laat merken. Een tekort in de ijzervoorraad, de ferritine dus, voel je daardoor eerder dan dat het te zien is in het Hb-gehalte. Bovendien: de norm voor de ferritine-waarde bij vrouwen was altijd 10, terwijl die voor mannen 30 was. Een onverklaarbaar en onterecht verschil. Tegenwoordig zijn er steeds meer huisartsen en laboratoria die de ondergrens voor vrouwen op 60 zetten. Wij doen dat ook. Als jij met vermoeidheidsklachten bij ons komt, dan checken we altijd jouw ijzer door ook naar je ferritine te kijken. En is die onder de 60? Dan adviseren we je om dat te behandelen met supplementen.

IJzertabletten

Is jouw ferritine-gehalte te laag, dan zullen we jou ijzertabletten adviseren. Daar kun je in het begin last van hebben. Dat is heel vervelend maar weet dat die bijwerkingen bij de meeste vrouwen na een week of 2 al afnemen. Daarna ga je merken dat je weer wat meer energie krijgt, meer jezelf wordt. Maar, net zoals je Hb als laatste daalt, neemt dat ook weer als eerste toe. Je kunt je dus al vrij snel beter voelen terwijl je ferritine-voorraad nog niet voldoende is aangevuld. Stop daarom niet te vroeg met suppleren. Je vult eerst die portemonnee, daarna pas de bankrekening.

Overigens kan tijdens de zwangerschap zelfs bij dagelijkse inname van ijzersupplementen, toch een stabiel of zelfs dalend Hb- en ferritine-niveau voorkomen. Tijdens de zwangerschap verbruikt je lichaam immers veel meer ijzer dan normaal. Je maakt al een liter extra bloed aan en ook je baby en placenta verbruiken ijzer. Een extra reden dus om bij anemie jouw ijzertekort aan te vullen met ijzertabletten.

IJzerrijke voeding

Natuurlijk kan ijzerrijke voeding tijdens je zwangerschap geen kwaad. Integendeel zelfs. Met voldoende ijzerrijke voeding zoals rood vlees, volkoren producten, peulvruchten en groene bladgroente kun je je lichaam een beetje helpen. Maar, bij een te laag ferritine-gehalte is alleen voeding niet voldoende. Je zult daarnaast supplementen moeten slikken om het ijzertekort effectief aan te vullen.

Gevolgen van ijzertekort voor jou en je baby

Heb je langdurig te maken met ijzergebrek, dan kan dit gevolgen hebben. Voor jou kan het betekenen dat je minder reserves hebt bij de bevalling waardoor het herstel langer kan duren en je langer last kunt houden van vermoeidheid. Voor je baby kan een lage ijzervoorraad ook gevolgen hebben. Je baby is immers volledig afhankelijk van jouw ijzervoorraad en krijgt ook minder ijzer als jij een te laag niveau aan ferritine hebt. Is er sprake van een langdurig, ernstig ijzertekort, dan kan dat een wat hoger risico geven op een laag geboortegewicht of een vroeggeboorte. Dit is geen reden om meteen ongerust te zijn. Maar het is wél een reden om je ferritine serieus te nemen en je verloskundige te informeren als je klachten hebt.

Hoeveel ijzer mag je slikken als je zwanger bent?

Je hebt tijdens de zwangerschap meer ijzer nodig dan normaal. Maar wat de juiste dosering is, hangt af van jouw Hb- en ferritine-gehalte. Ga dus niet zelf experimenteren met de dosering maar overleg altijd met je verloskundige of huisarts.

IJzer en vitamine C: goed teamwork

Wist je dat ijzer uit een tablet of voeding minder goed wordt opgenomen als je het neemt in combinatie met koffie, thee, melk of andere calciumrijke producten? Neem je tablet daarom liever met wat water of met een vitamine C-rijke drank. In fruit zelf zit weinig tot geen ijzer, maar de vitamine C helpt je lichaam om ijzer beter op te nemen. Sinaasappel, kiwi’s, aardbeien of een mango zijn dan fijne keuzes. Je kunt natuurlijk ook een stuk fruit eten bij je ijzertablet, net wat jij fijn vindt.

Veelgestelde vragen over ijzertekort in de zwangerschap

Wat zijn de symptomen van ijzertekort tijdens de zwangerschap?

Extreme vermoeidheid, kortademigheid, duizeligheid, hartkloppingen en concentratieproblemen komen vaak voor.

Wat betekent een laag ferritine tijdens de zwangerschap?

Dat je ijzervoorraad laag is. Je kunt je al moe voelen voordat je Hb daalt.

Is ijzergebrek gevaarlijk bij zwangerschap?

Meestal niet. Een mild tekort is goed te behandelen. Ernstig of langdurig ijzertekort kan wel invloed hebben op de moeder en baby.

Hoe vul je een ijzertekort aan als je zwanger bent?

Met ijzersupplementen die zijn afgestemd op jouw bloedwaarden. Je verloskundige of huisarts kan je dit voorschrijven.

Hoeveel ijzer mag je slikken als je zwanger bent?

Dat verschilt per situatie. Overleg altijd met je zorgverlener over de juiste dosering.

Klachten die wijzen op ijzertekort? Kom langs bij onze verloskundigenpraktijk in Amsterdam-Zuid

Bij Verloskundigen Amsterdam Zuid stoppen we niet bij jouw Hb-waarde. We luisteren naar jouw verhaal én we laten ook op ferritine testen. Voel jij je erg moe of heb je andere klachten die door ijzertekort veroorzaakt kunnen worden? Neem dan contact met ons op en we bespreken de mogelijkheden met je.